Κάποια στιγμή, κάπου, κάποιος σου έδειξε ότι παίρνεις πολύ χώρο. Δεν σου το είπε κατ’ ανάγκη με λόγια. Μπορεί να ήταν ένα βλέμμα. Ένα σχόλιο. Μια αντίδραση που δεν ξέχασες ποτέ.
Και από εκείνη τη στιγμή, αρχίσαμε – πολλοί από εμάς – να μικραίνουμε.
Σε αυτό το άρθρο θα δούμε γιατί συμβαίνει αυτό, τι λέει η έρευνα, και ένα μικρό βήμα που μπορείς να κάνεις από σήμερα.
Οι 3 παρεξηγήσεις
Πριν μπούμε στο γιατί, ας ξεκαθαρίσουμε κάτι. Το να ζητάς συγγνώμη που παίρνεις χώρο δεν είναι ευγένεια. Δεν σημαίνει ότι θα γίνεις εγωιστής αν σταματήσεις. Και δεν είναι ο χαρακτήρας σου – ακόμα κι αν έτσι αισθάνεται.
Είναι ένα πρόγραμμα που αποκτήθηκε. Και τα προγράμματα, όταν τα δεις, μπορείς να επιλέξεις αν θα τα εκτελείς ή όχι.
Πώς αποκτήσαμε τον κανόνα
Ο Paul Gilbert, ψυχολόγος που μελέτησε την υποτακτική συμπεριφορά επί δεκαετίες, έδειξε ότι το να μικραίνουμε τον εαυτό μας δεν είναι αδυναμία. Είναι ένα κοινωνικό σινιάλο που λέει: δεν αποτελώ απειλή, είμαι ασφαλής (Allan & Gilbert, 1997). Αυτό ήταν εξελικτικά λειτουργικό. Κάποτε λειτουργούσε και για σένα – σήμερα μάλλον σε περιορίζει.
Και αυτό δεν αφορά μόνο τις γυναίκες. Οι άντρες το ζουν κι αυτοί – με διαφορετικό τρόπο. Ο κανόνας όμως είναι ο ίδιος.
Τι συμβαίνει εσωτερικά
Όταν κάτι πυροδοτεί τον κανόνα, ο εγκέφαλος μπαίνει σε λειτουργία αποφυγής. Μικραίνουμε. Αποσυρόμαστε. Γινόμαστε ανύπαρκτοι πριν καν μας ζητήσει κανείς κάτι.
Αν νιώθεις ότι αυτό συνδέεται με εμπειρίες που δεν έχεις επεξεργαστεί, θα συνιστούσα να μιλήσεις με ειδικό ψυχικής υγείας. Αυτό δεν είναι αδυναμία, είναι ακριβώς αυτό που λέμε σήμερα: να αρχίσεις να παίρνεις χώρο για τον εαυτό σου.
Πώς αρχίζεις να το βλέπεις
Ο Ethan Kross, στο βιβλίο του Chatter (2021), έδειξε ότι η απλή παρατήρηση – χωρίς ανάλυση – μειώνει την ένταση. Δεν χρειάζεται να καταλάβεις γιατί κάνεις αυτό που κάνεις. Χρειάζεται απλά να το δεις.
Και δεν είσαι μόνος/η σε αυτό. Η Kristin Neff έδειξε ότι η αναγνώριση ότι «αυτό είναι ανθρώπινο» είναι από μόνη της ανακουφιστική (Neff, 2003).
Τι χρειάζεσαι πρακτικά
Για μία εβδομάδα: παρατήρηση μόνο. Πότε ζητάς συγγνώμη; Από ποιους; Σε ποιες στιγμές;
Δεν αλλάζεις τίποτα, απλά βλέπεις και παρατηρείς.
▸ Κατέβασε εδώ το δωρεάν Checklist για να αρχίσεις να αναγνωρίζεις τον Εσωτερικό σου Κριτή.
Δεν ζητάς συγγνώμη επειδή είσαι too much. Ζητάς συγνώμη γιατί κάποτε ήταν ασφαλές το να είσαι λιγότερη/ος.
Αυτός ο κανόνας δεν σου ανήκει. Τον δανείστηκες. Και το πρώτο βήμα δεν είναι να τον σπάσεις – είναι να αρχίσεις να τον βλέπεις.
Αν θέλεις να το δουλέψουμε αυτό μαζί, οργανωμένα και δομημένα, μέσα σε μια κοινότητα που σε νιώθει, έλα στο Growth Academy. Θα χαρώ πολύ να σε έχουμε μαζί μας.
Βιβλιογραφία
- Allan, S. & Gilbert, P. (1997). Submissive behaviour and psychopathology. British Journal of Clinical Psychology, 36, 467-488.
- Kross, E. (2021). Chatter. Crown.
- Neff, K. (2003). Self-compassion. Self and Identity, 2, 85-101.
Άκου τις Φυλλισοφίες σε Spotify | Apple Podcasts | YouTube
Η Φύλλις Γαβριηλίδου είναι coach, TEDx speaker και δημιουργός του podcast Φυλλισοφίες και της κοινότητας Growth Academy. Δουλεύει με ανθρώπους που ξέρουν τι πρέπει να κάνουν αλλά κολλάνε ανάμεσα στο «ξέρω» και στο «κάνω» – βοηθώντας τους να περάσουν από την αυτοκριτική στη δράση, χωρίς να πολεμούν τον εαυτό τους.
